Polska w drodze do silnej i zdrowej gospodarki

Reading Time: 3 minutes

Autor: Zuzana Smidova

Link to this blog in English

Standard życia w Polsce znacznie wzrósł w ciągu ostatnich dwóch dekad. PKB na mieszkańca podwoił się, zmniejszając dystans do Czech i Słowacji (Rysunek 1), a średnia długość życia wzrosła do 78,6 lat.

Postęp gospodarczy w ostatnich latach spowolnił z powodu dwóch zewnętrznych wstrząsów: pandemii COVID‑19 i reperkusji rosyjskiej wojny w Ukrainie. Niemniej jednak w zeszłym roku gospodarka odnotowała solidny wzrost o prawie 3%, i podobna dynamika wzrostu ma się utrzymać w tym i przyszłym roku. Silna kondycja gospodarcza znajduje odzwierciedlenie na rynku pracy, gdzie stopa bezrobocia osiągnęła historycznie niski poziom, a liczba osób pracujących przekroczyła poziom sprzed pandemii.

Rysunek 1. Silny wzrost doprowadził do znacznego zmniejszenia różnic w rozwoju gospodarczym

Opublikowany dziś przegląd gospodarczy Polski podsumowuje osiągnięty postęp i analizuje główne krótko i długoterminowe wyzwania stojące przed polską gospodarką. Najbardziej pilnym wyzwaniem jest obniżenie inflacji. Chociaż stopa inflacji spadła znacznie z 18% w lutym 2023 r., nadal jest wyższa od celu inflacyjnego banku centralnego. Inflacja bazowa również pozostaje wysoka i przekracza 4%. W tym kontekście polityka pieniężna powinna pozostać restrykcyjna, a stopy procentowe powinny być obniżane stopniowo jeśli wzrost płac spowolni i presja inflacyjna trwale się obniży.

Deficyt budżetowy Polski pogorszył się w ostatnich latach z powodu szybkiego wzrostu wydatków socjalnych, zdrowotnych oraz obronnych. Polska potrzebuje trwale obniżyć deficyt budżetowy zgodnie z planem rządowym aby sfinansować bieżące priorytety rządu i przygotować się na przyszłe presje wydatkowe. Po stronie wydatków pewne powszechne świadczenia rodzinne mogłyby zostać odebrane osobom o wyższych dochodach. Dochody można by zwiększyć dzięki zmianą w tak zwanych wydatkach podatkowych a także podatkach środowiskowych oraz od majątku. Na przykład pomocna byłaby zmiana opodatkowania nieruchomości, obecnie opartego na ich powierzchni, na system oparty na ich wartości (który istnieje w większości krajów OECD).

Sprzyjające środowisko biznesowe w połączeniu z dobrze wykształconą populacją przyciągnęło do Polski zagraniczne inwestycje oraz innowacyjne firmy. Jednak polskie firmy stoją przed wyzwaniami związanymi z awansem w łańcuchu wartości, starzeniem się społeczeństwa i niedoborem wykfalifikowanych pracowników. Ten ostatni problem należy rozwiązać poprzez zwiększenie szkoleń oraz podnoszenie kwalifikacji, zwłaszcza wśród małych i średnich firm, a także poprzez ukierunkowane kampanie informacyjne i kompleksową strategię migracji.

Biorąc pod uwagę ciągłe uzależnienie Polski od węgla, obniżenie emisji netto gazów cieplarnianych do zera do 2050 r. będzie niezwykle trudne (Rysunek 2). Cel ten wymaga przyspieszenia wdrażania polityk określonych w projekcie Krajowego planu na rzecz energii i klimatu na lata, wzmocnienia zachęt cenowych i szeregu form wsparcia dla najbardziej dotkniętych transformacją energetyczną. Bardziej ambitne wycofywanie węgla i skrócenie okresu wydawania pozwoleń na energię odnawialną pomogłyby osiągnąć niezbędne długoterminowe inwestycje sektora prywatnego. Emisje z sektora transportu podwoiły się w ciągu ostatnich trzydziestu lat. Aby odwrócić ten trend, potrzebne jest kompleksowe opodatkowanie pojazdów mechanicznych, obejmujące wszystkie samochody, co wzmocniłoby sygnały cenowe, a także utrzymanie inwestycji w transport publiczny.

Rysunek 2: Produkcja energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych wzrosła, ale rola węgla pozostaje istotna

Chociaż oczekiwana długość życia w Polsce wzrosła, utrzymuje się ona poniżej poziomu w wielu krajach OECD (Rysunek 3). Poza tym istnieje pole do poprawy wyników zdrowotnych. Finansowanie systemu opieki zdrowotnej zwiększyło się. Niemniej jednak racjonalizacja nadwyżki łóżek w szpitalach i większe wykorzystanie zachęt w opiece podstawowej pozwoliłoby na zwiększenie efektywności i poprawę opieki. Ulepszenia w leczeniu i większy nacisk na profilaktykę, szczególnie w odniesieniu do ryzykownych zachowań takich jak picie alkoholu i palenie tytoniu, mogą znacznie poprawić wyniki zdrowotne. W obliczu presji budżetowej wynikającej z starzejącego się społeczeństwa, rząd powinien w zrównoważony sposób rozszerzyć opiekę długoterminową.

Rysunek 3: Średnia długość życia znacznie się poprawiła, ale nadal pozostaje poniżej średniej OECD

Reference:
OECD (2025), OECD Economic Surveys: Poland 2025, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/a35a56b6-en